Zitting loopt ten einde, woensdag verder
De zitting loopt ten einde. Het liveblog stopt hier voor vandaag. Woensdag om 9.30 uur gaat de zaak verder.
Gewezen vriend Michel K.: 'Tony, hoe is het met je geheugen?'
Zijn gewezen vriend Michel ('Howard') K. wil wat vragen aan kroongetuige Tony de G. "Ik heb wel een vraagje aan Tony. Hoe is het met je geheugen? Heb je een goed of een slecht geheugen? Wist je dat de grote man Ridouan Taghi was? Eerst zei je een man uit Dubai... Later ging je naar het toilet en zei je dat het om Taghi ging..." Tony de G.: "Ik wist eerst niet of ik die naam moest noemen. Na overleg met mijn advocaat heb ik dat wel gedaan."
'Het is letterlijk aan me verteld, maar ik weet niet wanneer precies'
Een rechter vraagt Tony de G. door over wanneer hij precies wát hoorde, en brengt hem een beetje in verwarring. "Het is letterlijk tegen me gezegd, maar ik weet niet precies wanneer. Ik weet ook niet of het waar is." Hij herhaalt het nog maar eens: hij vindt het heel moeilijk data terug te halen.
Justin Jap Tjong vermoord in plaats van zoon verdachte Roël T.
Delano R. zou de kroongetuige hebben verteld dat Roël T. hem had benaderd omdat diens zoon Ferrel T. betrokken was bij een blunder. Ferrel T. en zijn vrienden hadden een moord moeten plegen in Utrecht-Overvecht, maar door een persoonsverwisseling was daar Hakim Changachi op 12 januari 2017 doodgeschoten.
Volgens kroongetuige Tony de G. vreesde Roël T. dat opdrachtgever Ridouan Taghi zijn zoon zou laten vermoorden uit wraak voor die blunder.
Roël T. zou Delano R. ook hebben gevraagd of hij moordopdrachten wilde uitvoeren. Volgens de kroongetuige werd Ferrel T. uiteindelijk 'gered' en werd in zijn plaats Justin Jap Tjong doodgeschoten: de bestuurder van de auto waarin de daders na de vergismoord op Changachi waren gevlucht.Laatste uur, nieuw onderwerp: liquidatie Justin Jap Tjong (25) in Amsterdam
Na de laatste pauze begint de rechtbank nog voor één uur aan een nieuw onderwerp: het deelonderzoek Charon, over de liquidatie van de jonge Amsterdamse crimineel Justin Jap Tjong op 31 januari 2017, op de Prof. R. Casimirstraat in Amsterdam-Nieuw-West. Kroongetuige Tony de G. had daar zelf niets mee te maken, maar hij zegt dat hoofdverdachte Delano R. hem daarover vertelde.
Pauze tot 16.30 uur
Nadat alle advocaten die dat willen hun vragen hebben kunnen stellen, last de rechtbank een 'korte' pauze in. De zitting gaat om 16.30 uur verder.
'Alleen mijn vader, mijn moeder en mijn zusje staan achter mijn deal, verder niemand'
Advocaat Inez Weski van Jermaine B. krijgt de beurt. Ze wil weten hoeveel drugs De G. gebruikte na de moord op Jaïr Wessels (juli 2017). "Een sleutelpuntje, meer niet." Wat vindt zijn familie ervan dat hij kroongetuige werd? De G.: "Alleen mijn vader, mijn moeder en mijn zusje staan achter mijn deal, verder niemand."
Zijn laatste vriendin en de moeder van zijn kinderen staan uitdrukkelijk níet achter de deal. Hij ziet ze niet meer.
Dat De G. in een circuit van liquidaties zat, wisten zijn naasten wel. De G.: "Ze wisten wel dat ik (met de dood) bedreigd werd. De politie waarschuwt je dat je op een lijst staat, maar wil dan niet zeggen hoe het zit, dus je hebt er weinig aan. Ik denk dat mijn familie wel wist dat ze het in de richting van liquidaties moesten zoeken. Ik zat uiteindelijk ook vast voor de moord op Jaïr Wessels."'U liegt, gebruikt drank en drugs en weet geen data... Hoe moet ik weten of wat u zegt de waarheid is?'
Flokstra recapituleert, op sceptische toon: "Meneer De G... U bent een oplichter. U liegt, ook tegen uw familie. U gebruikt drank en drugs. U kunt zaken niet in de tijd plaatsen. U heeft hervonden herinneringen... Hoe moet ik nu in vredesnaam nog vaststellen of wat u zegt over mijn cliënt Greg G. de waarheid is?"
De G.: "Ik zeg wat ik weet en de recherche mag controleren of er steunbewijs is. De rechtbank mag beoordelen wat de waarheid is."'Ik hou van een feestje. Als ik drink, gebruik ik drugs'
Greg R.'s advocaat Christian Flokstra grijpt terug op getuigen uit de omgeving van Tony de G., die hem een oplichter noemen en zeiden dat hij 'lachend alles bij elkaar liegt'. De G.: "Ik heb me schuldig gemaakt aan oplichting, ja. Dat ging me goed af. Dat ging altijd om geld, niet om iets anders." Flokstra: "Mensen zeggen ook dat u vaak onder invloed was van drank en, vooral, drugs..." De G.: "Ik hou wel van een feestje. Als ik drink, gebruik ik drugs. Cocaïne. Als ik een glas of tien Bacardi op heb, begin ik cocaïne te gebruiken, om door te kunnen feesten en niet dronken te worden."
Flokstra: "Denkt u dat het drugsgebruik gevolgen heeft voor uw geheugen?" De G.: "Nee. Ik kan me vaak geen data herinneren, maar verder heb ik geen last van mijn geheugen."Vond De G. het moeilijk over zijn vader te praten?
Flokstra: "We hebben allemaal gezien dat uw vader een grote rol speelt in het dossier. Heeft u alles verteld dat u weet over uw vader?" De G.: "Ja, alles." Flokstra: "Vond u het moeilijk over hem te verklaren?" De G.: "Hij is familie. Ik heb gewoon verteld wat ik weet. Ik ben niet bang welke mensen wel of niet vast komen te zitten, want ik ga daar niet over. Als justitie vindt dat hij aangehouden moet worden, dan is dat zo. Het is geen afweging."
Vader Evert zocht op verzoek van Tony de G. in 2017 contact met Zeki Yumusak, die vervolgens werd geliquideerd. De G.: "In mijn ogen heeft hij daarbij geen strafrechtelijke rol gespeeld."Waarom zocht De G. op Greg R. op wikipedia?
Waarom zocht Tony de G. op Greg R. op wikipedia?, wil diens advocaat Christian Flokstra weten. De G.: "Ze spraken over hem als over the godfather van Caloh Wagoh. Dat verbaasde me. Ik wist dat hij bekend was, maar ik wilde kijken wat daar op wikipedia nou over hem stond."
'Ik dacht snel te worden gepakt na de moord op Jaïr Wessels'
Toen Tony de G. naar Spanje was gevlucht na de liquidatie van de Amsterdamse crimineel Jaïr Wessels in Breukelen, gingen hij en zijn toenmalige vriend Michel K. er vanuit dat ze snel zouden worden gearresteerd, aangezien hun dna in de vluchtauto zat die niet in brand was gestoken. "We hadden een verhaal in elkaar gezet waarin ik die auto had geregeld en Michel de wapens had geleverd. Daar heb ik me uiteindelijk niet aan gehouden. Ik wilde überhaupt niet doorgaan met liquidaties."
Kent De G. kroongetuige Peter la Serpe? 'Ja. Dat is wel goed gegaan, toch?'
"Heeft u wel eens gehoord van Peter la Serpe?" vraagt advocaat Flokstra. "Ja, over hem heb ik gelezen. In de (liquidatiezaak) Passage geloof ik? Dat is goed gegaan toch?" (Mede op basis van verklaringen van La Serpe kregen verdachten lange celstraffen, waaronder levenslang). Flokstra: "Dat is maar hoe je het bekijkt. Hij is nu weer kwijt hoor ik."
'Het is zo veel (om te lezen), ik heb daar helemaal geen zin in'
Tony de G. krijgt steeds usb-stickjes met nieuwe dossierstukken, maar hij zegt ze amper te lezen. "Ik heb wel eens wat opgezocht over wat Michel heeft gezegd," (zijn gewezen boezemvriend Michel K., ook wel Howard genoemd), "over wat mijn ex heeft gezegd en over wat mijn ex schoonvader heeft gezegd. Dat is het zo'n beetje. Verder hoor ik wel eens van mijn advocaat dat het er goed uitziet, maar ik ga het niet allemaal lezen. Het is zoveel, ik heb daar helemaal geen zin in."
'Ik ben niet zo'n lezer'
De tweede advocaat die het woord neemt is Christian Flokstra van de afwezige Greg R. Die wil weten wat Tony de G. heeft gelezen in het strafdossier. Eerder vandaag heeft De G. gezegd 'geen lezer' te zijn en vooral uit zijn hoofd te willen spreken. De G.: "Ik heb van het dossier in het begin wel wat gelezen en mijn advocaat heeft wel wat verteld. Verder heb ik niets gelezen. De verklaringen van mijn medeverdachte in de zaak Breuk (over de liquidatie van Jaïr Wessels) heb ik niet gelezen."
'Ik hoef alleen te verklaren over wat in mijn tijd bij Caloh Wagoh is gebeurd'
De zaak waarover Hoogendam nu vragen stelt, gaat over een zaak die de onderzoeksrechter om veiligheidsredenen 'zwart had gelakt' en buiten het dossier heeft gelaten uit veiligheidsoverwegingen.
Hoogendam: "Het gaat mij erom dat de één denkt dat-ie geen strafbare betrokkenheid heeft bij iets omdat hij er niet bij was, de ander weet dat je ook strafbaar betrokken kunt zijn voor iets waarbij je niet aanwezig was. Er lijkt ruzie te zijn geweest tussen rechercheteams uit Den Haag en Rotterdam, over een dossier. Wij moeten hier kunnen vaststellen of de politie de grens bepaalt van wat wel besproken moet worden en wat niet, of dat dat de kroongetuige is of het Openbaar Ministerie."Tony de G.: "Ik ben gaan verklaren in mijn kluisverklaringen over wat ik wist en verder zijn er geen afspraken gemaakt. Wat in krantenartikelen stond (in NRC) klopt niet, maar daar hoef ik het hier niet over te hebben. Ik hoef alleen te verklaren over mijn tijd bij Caloh Wagoh."
Beurt aan advocaten en verdachten
De advocaten én verdachten krijgen de beurt. Allereerst Pieter Hoogendam, raadsman van hoofdverdachte Delano R., 'Keylow': "Wie heeft de scheiding aangebracht tussen onderwerpen waarover De G. heeft móeten verklaren en onderwerpen waarover hij niet hoeft te verklaren?" De G.: "U zegt nu een heleboel en ook iets waarmee ik het niet eens ben. Ik heb niet móeten verklaren, ik bén gaan verklaren. Ik ben gaan verklaren over mijn periode bij Caloh Wagoh. Ik ben nergens anders bij betrokken dan waarover ik heb verklaard."
Hoogendam: "Dus u bent helemaal niet betrokken bij de kwestie Hamid?" (de beschieting van een andere crimineel). De G.: "Dat heeft niets met deze zaak te maken. Ik heb niets met dat misdrijf te maken. Ik weet wel hoe het zit, maar daarover ga ik geen verklaring afleggen want dat gaat over mensen die hier geen enkele rol in spelen. Ik ga geen gevaar lopen voor iets wat hiermee niets te maken heeft."
Zaak hervat, justitie krijgt het woord
Na de lunch hervat de rechtbank de zitting. De officieren van justitie krijgen het woord. Zij hebben maar één vraag in dit stadium. Waarom was kroongetuige Tony de G. zo boos op hoofdverdachte Delano R., 'president' van zijn motorbende Caloh Wagoh, nadat die hem had opgelicht? De G. was zelf toch óók een oplichter? De G.: "Hij had zich niet gehouden aan de gemaakte afspraken. Daar was ik boos om."
Lunchpauze tot 13.45 uur
De rechtbank last een lunchpauze in tot 13.45 uur. Daarna mogen de officieren van justitie en de advocaten vragen stellen over wat er tot nu toe aan de orde is geweest.
'Het klopt niet dat ik al eerder moordde'
Medeverdachten zeggen dat Tony de G. al voor zijn tijd bij motorbende Caloh Wagoh heeft gemoord. Hij was volgens zijn jeugdvriend Howard (alias 'Michel') K. een jaar of zes, zeven geleden betrokken bij een liquidatie waarvoor hij 10.000 euro kreeg. Tony de G. ontkent dat. Zoals hij ook ontkent dat hij tegen K. heeft gezegd dat hij vier, vijf jaar geleden betrokken was bij een liquidatie met een revolver, waarover hij nog steeds slapeloze nachten zou hebben. De G.: "Niet waar. Het is niet gebeurd en ik heb er dus geen last van."
Er circuleert ook een verhaal dat Tony de G. betrokken was bij een beschieting van een oude vriend in Spijkenisse. De getuige zegt van die schietpartij te weten, maar hij had er niets mee te maken. "Ik weet hoe dat zit, maar dat ga ik hier niet vertellen. Dat heeft niks met het proces Eris te maken en ik was er niet bij betrokken."'Ik ben niet anders gaan verklaren door het geweld rond Nabil B.'
Rond de andere kroongetuige, Nabil B., in de zaak Marengo, zijn 'heel verschrikkelijke dingen gebeurd’, houdt de rechter de getuige voor. (Nabils broer Reduan B., advocaat Derk Wiersum en vertrouwenspersoon Peter R. de Vries zijn vermoord.) Maakt Tony de G. zich extra zorgen? Ja. Wil hij sommige zaken daarom misschien niet extra scherp aanzetten? "Nee. Ik was al begonnen met verklaren toen dat allemaal gebeurde. Over mezelf maak ik me niet zo'n zorgen, maar wel om mijn familie. Ik ben niet anders gaan verklaren."
Nam zijn verhaal steeds stelliger vormen aan?
De rechtbankvoorzitter houdt de getuige voor dat een verhaal soms 'steeds vastere vorm aanneemt' naarmate het vaker is verteld. (Verdachten stellen dat Tony de G. in zijn latere verhoren veel stelliger is geworden over hun rol dan hij in zijn eerdere kluisverklaringen was). "Zo zie ik het niet," antwoordt De G.
'Ik denk nu vaak: is dit het wel waard?'
Mensen uit zijn omgeving zeggen dat De G. het in het verleden niet zo nauw nam met de waarheid. Dat hij veel mensen heeft opgelicht. "Dat klopt. Dat ging om geld. Dan sprak ik niet de waarheid en dat is me vaak gelukt, maar dat wil niet zeggen dat ik alles wat ik zeg, lieg."
Nu, in de cel, denkt Tony de G. veel na over wat hij heeft bereikt. "Mijn vrouw en kinderen zie ik niet meer. Ik heb nog steeds elke dag twijfels. Is dit het wel waard? Hele families worden uit elkaar gehaald door dit traject. Er gebeuren dingen die ik ook niet voorzien had. Dat is heftig. De toekomst zal wel uitwijzen of het juist is wat ik doe."'Als ik het niet zeker weet, zeg ik niks'
Vrijwel meteen nadat Tony de G. in 'de kluisverklaringen' zijn verhaal had verteld, en zijn deal had gesloten, begonnen de 'tactische verklaringen'; waarin de recherche hem voor het bewijs stevig verhoorde. "Dan schiet je nog weleens wat extra's te binnen. Ik heb nooit de druk gevoeld dat ik meer zou moeten leveren dan wat ik had verteld. Ik zou niet weten wat ik zou moeten leveren, ik vertel mijn verhaal. Ik vond wel dat ik heel vaak werd verhoord."
Tony de G. leefde voor zijn arrestatie 'van dag tot dag'. "Ik voerde zoveel gesprekken en maakte zoveel mee, dat ik het (nu) soms moeilijk vind me te herinneren wat nou precies is gezegd en wat er is gebeurd. Wie heeft nou wat gezegd en wanneer... Als ik het niet zeker weet, zeg ik niks. Ook niet over meneer Greg R." Die stelt dat De G. gedurende de verhoren steeds stelliger is geworden over wat hij wist.De G. zegt niets 'positiever ingekleurd' te hebben voor zijn naasten, zoals zijn vader
Gaandeweg vertelde Tony de G. aan zijn vader (die hij belast), maar ook aan zijn moeder en zijn zusje dat hij kroongetuige werd. Die staan achter zijn keuze, zegt De G. "Alleen mijn ex-vriendin met wie ik mijn kinderen heb, staat er niet achter."
Heeft hij geprobeerd 'de boel soms iets positiever in te kleuren voor degenenen die hem na stonden?', vraagt de rechter. "Mijn advocaat heeft me verteld dat ik in grote problemen zou komen als ik niet de waarheid zou vertellen. De recherche zou er bovenop zitten... Ik heb alles verteld wat ik weet uit mijn tijd bij Caloh Wagoh."
'De deal was mijn kans uit de criminele wereld te stappen'
Tony de G. zag de kroongetuigendeal 'als een kans om uit de criminele wereld te stappen'. Hij zegt 'open kaart' te hebben gespeeld. "Volledig, dat klopt. Ik heb niemand ontzien." Hij heeft ook verklaringen afgelegd over zijn vader Evert en zijn 'levenslange vriend' Howard K., die hij altijd in bescherming zei te willen nemen. Greg R. vindt hij nog steeds 'een aardige man'. De G. is alleen kwaad op 'president' Delano R., 'Keylow' van Caloh Wagoh, die hem in zijn visie heeft bedrogen en onder grote druk heeft gezet. "Ik voelde zelf, persoonlijk: waarom zou ik nog loyaal zijn tegenover die man? Het was voor mij heel makkelijk dit tegenover hem te doen. Ik was boos op hem, en op mezelf, omdat ik er zo ver in mee gegaan ben."
De biecht kun je ook zien als wraakoefening, in die zin, zegt de rechtbankvoorzitter. Dan is het ook makkelijker 'meneer R. er zwaarder in te zetten...' (en te liegen dat R. volop met hem sprak over moorden). "De recherche is er om alles na te trekken. Ik ben hier niet om onzin te vertellen en vertrouw dat de rechtbank goed onderzoek doet. Ik vertel gewoon wat ik weet en meer kan ik niet doen."
'Ik wilde geen mensen doodschieten voor een beetje klotegeld'
Het stuitte Tony de G. tegen de borst dat Caloh Wagoh moordde voor geld. "Ik heb veel misdrijven gepleegd, maar geen huurmoorden. Daar lag voor mij de grens: mensen doodschieten voor anderen vanwege conflicten waarmee ik zelf niets te maken had, voor een beetje klotegeld. Dat deed Caloh Wagoh wel."
De G. erkent dat hij volop in wapens handelde, maar hij bezweert zelf nog nooit een wapen te hebben gebruikt.
'De politie vermoordt je niet, Caloh Wagoh wel'
Zijn veiligheid was, in de woorden van de rechtbankvoorzitter, 'al heel lang een dingetje'. Zij: "Hoe kwam het dat u nu ineens dacht dat u nu moest getuigen om die veiligheid te regelen met hulp?"
De G.: "Ik was al twee keer op een dodenlijst beland. Ik had wel gedacht aan naar het buitenland gaan, maar daarmee gaan de problemen niet weg." Hij was banger voor zijn oude motormaten van Caloh Wagoh dan voor de politie. "De politie vermoordt je niet, als het goed is. Ik wist wel wat ik zelf had gedaan met Caloh Wagoh. Wat die doen."
'Mij ging het eerst alleen om mijn veiligheid en die van mijn familie'
In het begin sprak Tony de G. vooral wat meer in detail met een rechercheur die veel wist van de criminele motorclubs. Daarna kreeg hij een nieuwe advocaat, Onno de Jong, die hem ging bijstaan in de aanloop naar zijn rol als kroongetuige. "Dat gesprek met Onno de Jong beviel me goed. Ik ben gaan doorzetten. Mij ging het toen alleen om mijn veiligheid en het beginnen van een nieuw leven buiten de criminaliteit. Daar hing voor mij alles aan vast: de veiligheid van mijzelf en mijn familie. Ik had nog niet gedacht over strafkorting, maar advocaat De Jong zei: daar gaan we wel om vragen."
'In het begin sprak ik alléén over liquidaties, andere zaken kwamen later'
Tony de G. zat aanvankelijk gedetineerd in het Huis van Bewaring in Zwaag. Nadat hij in dat eerste gesprek verklaringen was gaan afleggen over anderen, werd hij overgeplaatst naar een politiebureau. Daar lieten rechercheurs hem in een nieuw verhoor foto's zien 'van allemaal leden van (motorbende) Caloh Wagoh'. Hem werd gevraagd of ze te maken hadden met liquidaties. "Daar is het in het begin alleen maar over gegaan. Over liquidaties. De andere (gewelds)zaken kwamen later."
'Ik wilde voor mezelf kijken waar het naartoe ging'
Tony de G. sprak eerst over de liquidaties van criminelen Jaïr Wessels, Zeki Yumusak en Farid Souhali, en de aanslag op een woning van een crimineel. De recherche had al gezien dat hij met zijn telefoon had gezocht op (de in de Amsterdamse onderwereld zeer bekende) crimineel Greg Remmers. Hij beaamde desgevraagd dat 'die ermee te maken had'. Vervolgens werd hij 'doorgezet naar een andere dienst'. "Ik wilde voor mezelf kijken waar het naartoe ging. Ze hadden gezegd dat ik altijd kon stoppen (met verklaringen afleggen) als ik zou willen."
Het verhoor gaat dan toch beginnen
De rechtbank begint dan toch met het verhoor, twee uur later dan gepland. De voorzitter memoreert dat Tony de G. naar Spanje was gevlucht na de liquidatie van de Amsterdamse crimineel Jaïr Wessels, op een parkeerterrein in Breukelen. Hij werd in Spanje gearresteerd en bood zich in november aan als kroongetuige.
Hij legde (in Nederland) 25 kluisverklaringen af. Een jaar later, op 13 november 2018, was de kroongetuigendeal rond. Als De G. zich aan de deal houdt, en alles vertelt wat hij weet over een reeks geweldsdelicten, de 'criminele organisatie' met liquidaties en wapenhandel als oogmerk, beloofde het Openbaar Ministerie de helft tegen hem te eisen van de straf die ze redelijk vindt. Dat zal neerkomen op 8 jaar 'netto' zitten.
Zelf geeft Tony de G. volmondig toe dat hij van jongs af aan bezig was met wapenhandel, 'wiethokken', oplichting, incassopraktijken.
In weerwil van 'de zwijgplicht' in de onderwereld was Tony de G. zijn eigen aandeel als verdachte al gaan bekennen nadat de recherche hem een presentatie had getoond van allerlei misdrijven waarvoor hij al in beeld was. Gaandeweg begon hij te spreken over slachtoffers van liquidaties, stap voor stap nam hij zijn rol als kroongetuige aan.
Ineens zien de journalisten de verdachten en advocaten in het gezicht
De nieuwe constructie heeft als effect dat de naar de achterkant van de rechtszaal omgedraaide verdachten (en hun advocaten) de journalisten in het gezicht kijken. Dat is normaal alleen het geval als verdachten via een videoverbinding worden verhoord vanuit de penitentiaire inrichting waar ze gedetineerd zitten.
Advocaten maken nog even bezwaren, maar het compromis luidt dat de paar advocaten die dat per se willen steeds op de voorste rij mogen zitten, zodat ze de getuige rechtstreeks kunnen zien.
Kroongetuige te zien op videoschermen achterin de rechtszaal – en door de advocaat die vragen stelt
De rechtbank bepaalt dat de kroongetuige voor verdachten en advocaten te zien zal zijn op de videoschermen achterin de rechtszaal (buiten het zicht van de journalisten, die achter het kogelwerende glas zitten achter de zaal). De advocaat die vragen stelt, krijgt zicht op de kroongetuigenbox, waar het kamerscherm wordt verplaatst. Uiteraard mag niemand opnamen maken.
Advocaat Inez Weski heeft ook bezwaren tegen deze invulling, maar de rechtbank vindt dat het verhoor eerst maar eens moet beginnen om te bezien hoe het in de praktijk zal gaan.
OM: advocaat die vragen stelt mag kroongetuige zien, de anderen niet. Rechtbank zal zo beslissen
De rechtbank heeft zich tijdens de schorsing 'laten voorlichten' over de mogelijkheden omtrent het verhoren van de kroongetuige met zoveel mogelijk zicht van de advocaat die op dat moment vragen stelt. Dat lijkt rijkelijk laat, nu het proces al is begonnen, na jaren van voorbereiding.
Een officier van justitie zegt – na ruggespraak met het Team Getuigenbescherming – wat officieren van justitie altijd zeggen in dit type zaken: het uiterlijk van de kroongetuige mag niet zichtbaar zijn voor de buitenwereld. De verhorende advocaat mag hem, gegrimeerd en wel, zien. De verdachten, het publiek en de journalisten niet.
De rechtbank trekt zich 'héél even' terug voor beraad en belooft dat kort te doen 'omdat we de opties al hebben verkend', zegt de voorzitter.
De zaal wordt weer gevuld
'Uiteraard' een half uur later dan gepland, zou je op dag 2 van Eris al bijna zeggen, laat de rechtbank de zaal weer vullen. Allereerst om het standpunt van het Openbaar Ministerie te delen over de zichtbaarheid van de kroongetuige. In de pauze zijn technici in de weer geweest, we gaan zo wellicht horen waarmee.
Inez Weski protesteert tegen het kamerscherm
Advocaat Inez Weski van Jermaine B. protesteert bij aanvang van het verhoor tegen het kamerscherm dat de kroongetuige van alle advocaten en verdachten afschermt. Dat is anders dan in andere zaken waarin kroongetuigen optreden. In andere zaken en in deze zaak bij de onderzoeksrechter mag de advocaat die vragen stelt naar voren komen, om de getuige in het gezicht te kunnen zien. Hoewel hij gegrimeerd is, wil Weski toch 'gelaatstrekken' kunnen zien als Tony de G. vragen beantwoordt.
Alle andere advocaten sluiten zich bij het verzoek van Weski aan.
Dit is de rituele dans die in alle grote processen met kroongetuigen wordt opgevoerd. Het Openbaar Ministerie wil zich terugtrekken om op het verzoek te reageren.
Advocaat Onno de Jong van de kroongetuige zegt dat die er geen bezwaar tegen heeft als de advocaat die vragen stelt naar voren komt om de getuige in het gezicht te kunnen zien. "Maar ook hier gaat het Team Getuigenbescherming over, dus we refereren ons aan uw oordeel."
De rechtbank vraagt Weski, die in liquidatiezaak Marengo de advocaat is van hoofdverdachte Ridouan Taghi, hoe het in dat proces gaat. Dáár mogen advocaten wel op de voorste rij vragen stellen, áls daar fysiek ruimte voor is.
De rechtbank onderbreekt zodat de officieren van justitie kunnen overleggen met het Team Getuigenbescherming. Dat duurt zeker een half uur, vanwege de poespas die het geeft als alle verdachten naar het cellenblok beneden moeten en daarna weer terug.
'In het oog springende punten'
De rechtbank zegt de kroongetuige eerst over 'een beperkt aantal, in het oog springende punten' te bevragen. Ook de verdachten mogen vanaf nu voor het eerst zelf vragen stellen. Hun advocaten hebben de spijtoptant al heel vaak kunnen verhoren bij de rechter-commissaris, nadat die eerst uitputtend was verhoord door de recherche.
Zitting begint, extra veiligheidsmaatregelen rond kroongetuige Tony de G.
De rechtbank opent de zitting. De voorzitter neemt de formaliteiten door en gaat in op de extra veiligheidsmaatregelen die rond de kroongetuige zijn genomen nu die voor het eerst op een openbare zitting zal spreken. Zijn stem wordt vervormd, hij is geschminkt en alleen zichtbaar voor de officieren van justitie en de rechtbank. Een kamerscherm staat tussen de toch al afgescheiden getuigencabine en de verdachten en hun advocaten.
Kroongetuige Tony de G. komt voor het eerst in het openbaar aan het woord
Op dag 2 van de zaak Eris komt kroongetuige Tony de G. voor het eerst aan het woord in een openbaar verhoor. Voor het bevragen van de spijtoptant heeft de rechtbank maar liefst tien dagen uitgetrokken.
De criminele woonwagenbewoner uit Spijkenisse, belangrijk lid van de lokale afdeling van motorbende Caloh Wagoh, zal eerst over algemene thema's worden ondervraagd en later over alle deeldossiers waarin hij belangrijke verklaringen heeft afgelegd.
De zitting zou volgens de agenda om 9.30 uur moeten beginnen. In 'de bunker' zal het iets minder druk zijn dan op de openingsdag, toen alle verdachten dienden te verschijnen (min de twee wier zaken in april apart worden behandeld om juridisch-technische redenen).
De zitting wordt gesloten. Dinsdag 9.30 uur verder
De rechtbank sluit de zitting. Dinsdag gaat de zaak om 9.30 uur verder. Dan begint wél het eerste openbare verhoor van kroongetuige Tony de G.
Lees onze recap van dag 1: ‘We verkopen niets aan vijanden, alleen de dood’
De kroongetuige en zijn advocaat: 'Morgen weer een frisse dag'
Het zal niet meer komen van een verhoor van kroongetuige Tony de G. Vanuit de cabine waarin de kroongetuige en zijn advocaat Onno de Jong zitten, klinken geen grote bezwaren. "Morgen weer een frisse dag."
De rechtbank wijst verzoeken van advocaten af om enkele verdachten vrij te laten
De rechtbank wijst het verzoek van advocaat Inez Weski af de voorlopige hechtenis van haar cliënt Jermaine B. op te heffen. Hoewel er discussie is over de vraag of hij aantoonbaar op relevante camerabeelden staat van café 't Calandje aan de Pieter Calandlaan in Amsterdam-Osdorp, zien de rechters voorlopig voldoende aanwijzingen voor zijn rol bij onderwereldgeweld om hem nog in de cel te houden. Ook de verzoeken die advocaten van verdachten met een kleinere rol in de zaak Eris deden over opheffing van hun voorarrest, worden afgewezen.
Laatste stukje zitting, van de ambitie de kroongetuige te verhoren zal weinig resten
Weer veel later dan voorgenomen keert de rechtbank terug uit de raadkamer. De zaal in 'de bunker' wordt voor de laatste keer gevuld. Van de ambitie een begin te maken met het verhoor van kroongetuige Tony de G. zal weinig resten: de vaste eindtijd die de rechtbank voor de zittingen wil aanhouden is 17.30 uur. Daar gaat ook het zwaarbewapende Bijzonder Ondersteuningsteam (BOT) van justitie van uit, dat de hoofdverdachten weer moet afvoeren; en daar gaan ook alle procespartijen van uit.
Pauze
Het was even stil hier omdat in de bunker vele technische kwesties en details aan de orde kwamen die alleen voor individuele verdachten interessant zijn. Nu gaat de rechtbank nadenken over allerlei verzoeken. Een uur. Dus pas tegen half vijf komen er weer aanvullingen op dit liveblog.
Justitie reageert op de advocaten
Terug na de lunch reageert het Openbaar Ministerie op verzoeken van advocaten en verdachten. Volgens de officieren van justitie is ook aan de hand van het onderzoek van de Engelse deskundige niet uit te sluiten dat Jermaine B. in café 't Calandje in Amsterdam-Osdorp was, zoals advocaat Inez Weski stelt. Haar verzoek zijn voorarrest op te heffen of te schorsen moet de rechtbank afwijzen, vindt het Openbaar Ministerie.
Dat is de belangrijkste reactie. Andere reacties zijn te technisch om hier weer te geven.Lunchpauze
De rechtbank pauzeert voor de lunch tot ongeveer kwart voor 2.
OM wil eis tegen kroongetuige Tony de G. van 12 jaar naar 10 jaar verlagen, vanwege een nieuwe wet
Het Openbaar Ministerie wil de eerder afgesproken strafeis tegen kroongetuige Tony de G. verlagen. Dat heeft te maken met een wetswijziging waardoor het laatste deel van een gevangenisstraf nog maar beperkt min of meer mag worden kwijtgescholden via de 'voorwaardelijke invrijheidsstelling'.
Dat zit zo. Het Openbaar Ministerie beloofde de kroongetuige in de deal halvering van de strafeis van 24 jaar naar 12 jaar. Dat zou betekenen dat hij 'netto' 8 jaar zou moeten zitten, omdat voorheen een derde van de straf niet hoefde te worden uitgezeten. In de nieuwe regel wordt nog maar maximaal 2 jaar geschrapt. Dus zou hij 10 jaar van de 12 jaar moeten uitzitten. Omdat het Openbaar Ministerie het niet eerlijk vindt 'de spelregels tijdens de wedstrijd te veranderen'. Om te zorgen dat De G. 'netto' toch 8 jaar de gevangenis in moet, wordt de strafeis bijgesteld naar 10 jaar, waarvan dan 2 jaar wordt afgetrokken.
Advocaten zullen daartegen protesteren, te beginnen met Christian Flokstra, advocaat van Greg R. "Mag mijn cliënt dan óók op een verlaagde strafeis rekenen?" vraagt hij retorisch.
Greg R.: 'Ik ben geen moordenaar en geen moordmakelaar'
Greg R., de nestor onder de verdachten, leest een verklaring voor. Hij zegt onschuldig te zijn. "De enige reden waarom ik hier zit als een soort moordmakelaar, is omdat de kroongetuige zegt dat ik dat ben. Ik denk dat zijn fantasie met hem aan de haal is gegaan. Ik werd binnen de motorclub (Caloh Wagoh) met respect behandeld, maar dat was vanwege mijn leeftijd."
De recherche wil hem 'koste wat kost' voor moorden laten veroordelen. Dat hij een loods in Mijdrecht huurde, was om daar een clubhuis voor een nieuw 'chapter' van de motorbende in te vestigen. Dat daar vuurwapens en vluchtauto's werden gestald, wist Greg R. niet, zegt hij. "Ik ben onschuldig. Ik ben geen moordenaar of moordmakelaar. Ik heb me in het verleden schuldig gemaakt aan de handel in drugs. Over de straffen daarvoor heb ik nooit geklaagd, maar ik ben geen moordenaar. U zult inzien dat ik onterecht van moorden word beschuldigd." Greg R. zegt te hopen en verwachten dat zijn naam gezuiverd zal worden. "Al is het maar voor mijn jongste zoon (een tiener)."
Zijn advocaat Christian Flokstra ziet behalve de volgens hem leugenachtige verklaringen van kroongetuige Tony de G. geen bewijs dat Greg R. behoort tot 'de handelsreizigers in de dood' waarover het Openbaar Ministerie eerder sprak ('een kwalificatie die door media gretig werd overgenomen').De kroongetuige is steeds stelliger gaan verklaren over Greg R. "Wij zullen niet beweren dat de kroongetuige alles uit zijn duim heeft gezogen, maar onze verdediging is gericht op wat de kroongetuige over Greg R. zegt. De terughoudendheid in de kluisverklaringen (in het beginstadium) verdwijnt langzaam naar de achtergrond, omdat hij kéér op kéér werd bevraagd. Hij zal dat standpunt niet meer laten varen omdat het Openbaar Ministerie dat willen gebruiken in de bewijsconstructie waarvan zijn deal afhangt."
Greg R. 'heeft geen strafbare bijdrage geleverd aan de moorden of moordplannen'.© Hollandse Hoogte / ANP — Christian Flokstra advocaat van verdachte Greg R.. Hoofdverdachte Delano R.: 'Ik kom waar ik nodig ben'
Advocaat Pieter Hoogendam van hoofdverdachte Delano R. heeft 'een paar korte punten', van juridische aard vooral. Delano R., 'Keylow', belooft de rechtbank te verschijnen als dat zin heeft. "Ik kom waar ik nodig ben. Op andere dagen kom ik niet."
Ook andere verdachten laten weten op de voor hen relevante zittingsdagen in de bunker te zullen verschijnen, dus als de deeldossiers worden behandeld waarin ze verdachte zijn.Weski: 'Engelse deskundige vernietigend over belabberde bewakingsbeelden en bewerking door onderzoekers'
De 'vernietigende' Engelse deskundige zegt volgens Inez Weski dat het Openbaar Ministerie de belabberde bewakingsbeelden van café 't Calandje 'helemaal niet had mogen analyseren' en de onderzoekers hebben 'verzwegen' dat ze de beelden hebben bewerkt. Ze houdt een betoog vol technische details over de bewerking van de beelden waaruit de deskundige concludeert dat die volstrekt waardeloos zijn. Die beelden zijn heel belangrijk in het bewijs tegen Jermaine B. Als de beelden wegvallen, is de zaak tegen haar cliënt volgens Weski nóg zwakker dan die al was.
Verdachten en advocaten mogen een kort standpunt innemen
Ook de verdachten en hun advocaten mogen nu een kort standpunt innemen. In elk geval Greg R. wil wat zeggen, de met zijn gezondheid kwakkelende nestor onder de verdachten (73). Advocaat Inez Weski van Jermaine B. Weski krijgt als eerste het woord. Jermaine B. 'betwist' degene met de bijnaam 'Wizzard' te zijn, die volgens justitie een moordmakelaar was. Ze wil een verzoek doen de voorlopige hechtenis van Jermaine B. op te heffen. Volgens Weski zijn er 'überhaupt geen aanwijzigingen' dat haar cliënt schuldig is. De raadsvrouw klaagt over 'een zorgwekkende wijze van identificatie' van Jermaine B. als 'Wizzard'. De kroongetuige, de hoofdverdachte: niemand kent Jermaine B. en hij verschijnt nergens in het dossier fysiek in beeld. Een Engelse deskundige maakt volgens zijn advocaat gehakt van de herkenning van Jermaine B. op bewakingsbeelden van café 't Calandje (aan de Pieter Calandlaan in Osdorp).
© ANP — Advocaat Inez Weski van Jermaine B. Weski krijgt als eerste het woord. 'Onthutsend hoe liquidaties worden besproken'
In de onderschepte onderlinge tekstberichten werden ‘liquidaties en opdrachten’ volgens justitie op ‘onthutsende’ wijze besproken. In de berichten is volgens de aanklagers te lezen hoe Delano R., opdrachtgever Ridouan Taghi en Delano R.’s ‘handlangers’ Feno D. en Jermaine D. over moordopdrachten spreken. ‘Het is ontluisterend hoe makkelijk over leven en dood werd beschikt’.
In berichten wordt besproken dat moorden een makkie zijn. Hoe ‘broertje B. makkelijk te spotten moet zijn’. “Als je ze wilt doen, sir…, de pap (het geld) ligt klaar.” Liquidaties kosten vaak 70.000 euro, of 90.000 euro als de groep ook de ‘ijzers’ (vuurwapens) en ‘fietsen’ (gestolen auto’s) moest leveren. Een bericht over het beloofde bloedgeld: “70, broer. Die is ook heel makkelijk die zwervertje, een nietsnut.”
De doelwitten moeten er zonder uitzondering aan. “Allemaal de deur uit, die smerige kankerratten.” Na een geslaagde liquidatie werd die gevierd: “Hahahahaha, u maakt mij eindelijk blij.”Op klaarlichte dag werden rivalen vermoord, soms midden op straat. In zeven maanden tijd zijn vijf mannen ‘in koelen bloede vermoord’.
Videopresentatie: overzicht van 'een van de omvangrijkste liquidatieonderzoeken: Eris'
Het Openbaar Ministerie toont een videopresentatie met een overzicht van 'een van de omvangrijkste liquidatieonderzoeken, die de naam Eris krijgt'. De presentatie begint met de liquidatie van de Amsterdamse crimineel Jaïr Wessels in juli 2017 op een parkeerplaats in Breukelen. Na die onderwereldmoord liep de gevluchte maar gearresteerde kroongetuige Tony de G. over naar justitie. Hij werd kroongetuige. Via Tony de G. kwamen stap voor stap 'president' Delano R. van motorbende Caloh Wagoh en het in Amsterdam zeer bekende onderwereldkopstuk Greg R. in beeld (geen familie van Delano R.). Gaandeweg kwamen vooral leden van Caloh Wagoh als moordverdachten in beeld, maar ook andere criminelen, soms met een lange staat van dienst.
In een onderschept tekstbericht werd de doelstelling van de moordbende glashelder beschreven: "We verkopen niets aan vijanden, alleen de dood."© ANP — De presentatie begint met de liquidatie van de Amsterdamse crimineel Jaïr Wessels in juli 2017 op een parkeerplaats in Breukelen. 'Komende maanden zullen zwaar zijn voor nabestaanden'
Aan het begin van de openingsrede memoreert een officier van justitie dat de nabestaanden van de slachtoffers ‘geconfronteerd zijn met het plotselinge verlies’ van hun dierbaren, ‘die op gruwelijke wijze om het leven zijn gebracht’. “Dat is een immens verlies. We beseffen dat de komende maanden voor de nabestaanden een heel zware periode zullen zijn.” Daarin zullen nare details over de moorden aan de orde komen, én ‘minder aangename kanten van hun dierbaren aan de orde zullen komen’.
Het Openbaar Ministerie houdt een openingsstatement
Het Openbaar Ministerie krijgt zo de gelegenheid een openingsstatement voor te dragen. Dat gaat naar verwachting 1 uur duren. Een lid van de parketpolitie deelt de stukken uit.
Twee verdachten zijn niet komen opdagen
Hoewel alle 19 voor vandaag gedaagde verdachten in 'de bunker' verwacht werden, zijn er twee niet komen opdagen: Patrick 'Peppie' S. en Radesj S. Advocaat Yassine Bouchikhi van Patrick S. wil alleen achter gesloten deuren toelichten waarom zijn cliënt er niet is. Radesj S. wordt opgehaald uit het Huis van Bewaring waar hij gedetineerd is, op grond van 'een bevel medebrenging'.
De rechtbankvoorzitter opent de zitting.
De rechtbankvoorzitter opent de zitting en stelt vast dat de ruimte in de bunker beperkt is. "We verzoeken iedereen 1,5 meter afstand te houden, maar waar dat niet kan een mondkapje te dragen. Ze snapt zelf ook wel dat het onmogelijk is 1,5 meter afstand te houden in deze massa. De rechtbank neemt door dat in de rechtbank Midden-Nederland twee videozalen zijn waar bijvoorbeeld nabestaanden van slachtoffers de zaak kunnen volgen. Dat zal onbevredigend zijn, maar in 'de bunker' is op de drukke openingsdag geen plaats. Ook de recherche en de meeste medewerkers van het Openbaar Ministerie en de rechtbank volgens de zaak op afstand via videoverbindingen.
© ANP — De rechtbankvoorzitter opent de zitting. Zaal druppelt langzaamaan vol.
Langzaamaan vult zich nu de zaal. Helemaal achterin op de publieke tribune zit ook hoofdofficier van justitie Michiel Zwinkels van het Openbaar Ministerie in Den Haag. De zestien journalisten zijn geplaceerd op vaste plekken op die tribune, achter het kogelwerende glas. Zowel in de zaal als op de tribune staan meestal wel maar soms juist geen plastic schermen tussen personen die zij aan zij zitten.
Om 9.30 uur beginnen is niet gelukt...
De ambitie om de zaak om 9.30 uur te beginnen wordt niet gehaald. Nog steeds druppelen advocaten 'de bunker' binnen. Daar zullen 54 personen tegelijk in de zaal zitten straks, luidt de afspraak. Dat is bizar in tijden van corona waarin in grote rechtszalen vrijwel nooit meer dan 20 personen worden toegestaan. Het kan echter niet anders, met al die procespartijen plus de parketpolitie.
© ANP — Advocaat Weski (L) komt aan in de gerechtsbunker in Amsterdam-Osdorp.